Ο καρκίνος παχέος εντέρου και ορθού (ορθοκολικός καρκίνος) αποτελεί μία από τις συχνότερες μορφές καρκίνου παγκοσμίως. Η έγκαιρη διάγνωση και πρόληψη μπορούν να μειώσουν σημαντικά τη θνησιμότητα.

Ο καρκίνος παχέος εντέρου και ορθού θεωρείται ότι αποτελεί το 9% του συνόλου των καρκίνων στον άνθρωπο. Αυτό σημαίνει με απλά λόγια ότι από τους 100 ασθενείς με κάποια μορφή κακοήθειας οι 9 πάσχουν από καρκίνο παχέος εντέρου και ορθού. Είναι ο τρίτος συχνότερος καρκίνος στους άνδρες μετά τον καρκίνο του προστάτη και του πνεύμονα, και ο τρίτος και στις γυναίκες ακολουθώντας τον καρκίνο του μαστού και του πνεύμονα. Συνολικά είναι η τέταρτη κύρια αιτία θανάτου σε άνδρες και γυναίκες. Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο περισσότεροι από 1.000.000 άνθρωποι θα νοσήσουν από καρκίνο παχέος εντέρου και ορθού και περίπου το ένα τρίτο ή περισσότερο τελικά θα καταλήξουν από τη νόσο.

Οι χώρες με τη μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης της νόσου είναι η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Νέα Ζηλανδία, οι ΗΠΑ και αρκετές χώρες της Ευρώπης. Η Ελλάδα παρότι δεν ανήκει στις χώρες με την υψηλότερη συχνότητα της νόσου, έχει όμως και αυτή υψηλή σχετικά εμφάνιση της νόσου και το σημαντικότερο παρουσιάζει αυξητική τάση στην εμφάνιση νέων περιπτώσεων της νόσου. Αυτό αποτελεί ένα στοιχείο το οποίο πιθανότατα σχετίζεται με την αλλαγή του τρόπου ζωής και τη διατροφή, και με το οποίο θα ασχοληθούμε εκτενέστερα στο μέλλον. Στις ΗΠΑ υπάρχει οργανωμένο σύστημα καταγραφής και παρακολούθησης των περιστατικών αντίθετα με τη χώρα μας, και θεωρώ σκόπιμο να αναφέρουμε τα εκεί στατιστικά και δημογραφικά στοιχεία τα οποία είναι περισσότερο αξιόπιστα και φανερώνουν με ακρίβεια την έκταση του προβλήματος.

Ο καρκίνος παχέος εντέρου και του ορθού προσβάλλει περίπου εξίσου άνδρες και γυναίκες και μόνο ο καρκίνος του ορθού είναι λίγο πιο συχνός στους άνδρες. Σε παγκόσμιο επίπεδο ο καρκίνος παχέος εντέρου και του ορθού αποτελεί το 9.4% των καρκίνων στον άνδρα και το 10.1% στις γυναίκες. Υπάρχουν βέβαια τεράστιες διαφορές στην εμφάνιση της νόσου από περιοχή σε περιοχή και από χώρα σε χώρα. Ο καρκίνος αποτελεί νόσο των ανεπτυγμένων κοινωνιών, όπως είναι η ΗΠΑ, η Αυστραλία και οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Ουσιαστικά το 63% των περιστατικών παγκοσμίως παρατηρούνται στις ανεπτυγμένες χώρες, και η συχνότητα εμφάνισης της νόσου παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις. Από 40 νέες περιπτώσεις ανά 100000 κατοίκους που είναι στις ΗΠΑ σε λιγότερο από 5 περιπτώσεις ανά 100000 σε κάποιες χώρες της Αφρικής και της Ασίας.

Αυτή η πολύ δραματική εισαγωγή, θεωρώ, ότι είναι απαραίτητη ώστε να μας ευαισθητοποιήσει, αναδεικνύοντας  το μέγεθος του προβλήματος, και να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε για ποιο λόγο μας αφορά όλους η πάθηση αυτή. Όπως σε κάθε περίπτωση στην Ιατρική ισχύουν οι κλασσικές αρχές της Ιπποκράτειας Ιατρικής, η οποίες διατυπώθηκαν πριν από 3 περίπου χιλιετίες, και σύμφωνα με τις οποίες “είναι καλύτερα να προλαμβάνεις παρά να θεραπεύεις”. Η θεραπεία του καρκίνου του παχέος εντέρου έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, αλλά η πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους στην αντιμετώπιση της νόσου, και βελτιώνουν θεαματικά τη νοσηρότητα και τη θνητότητα.

Συμπτώματα Καρκίνος Παχέος Εντέρου

Στα αρχικά στάδια μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα. Όταν εμφανιστούν, περιλαμβάνουν:

• Αίμα στα κόπρανα

• Αλλαγές στις κενώσεις (διάρροια ή δυσκοιλιότητα)

• Κοιλιακό άλγος

• Ανεξήγητη απώλεια βάρους

• Κόπωση και αναιμία

• Αίσθημα ατελούς κένωσης

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου είναι:

• Ηλικία άνω των 50 ετών

• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου

• Πολύποδες παχέος εντέρου

• Διατροφή πλούσια σε λιπαρά και φτωχή σε φυτικές ίνες

• Παχυσαρκία

• Κάπνισμα και κατανάλωση αλκοόλ

• Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται με:

• Κολονοσκόπηση και βιοψία

• Αξονική τομογραφία (CT scan)

• Μαγνητική τομογραφία (MRI)

• Εξετάσεις αίματος

Η κολονοσκόπηση είναι η πιο σημαντική εξέταση για την έγκαιρη ανίχνευση.

Στάδια καρκίνου

Ο καρκίνος ταξινομείται σε στάδια (I–IV), ανάλογα με την εξάπλωσή του:

• Στάδιο I: περιορισμένος στο έντερο

• Στάδιο II–III: τοπική εξάπλωση

• Στάδιο IV: μεταστάσεις σε άλλα όργανα

Θεραπεία

Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο:

🔹 Χειρουργική επέμβαση

Αποτελεί τη βασική θεραπεία στα αρχικά στάδια.

🔹 Χημειοθεραπεία

Χρησιμοποιείται για τη μείωση ή εξάλειψη των καρκινικών κυττάρων.

🔹 Ακτινοθεραπεία

Συχνότερα εφαρμόζεται σε καρκίνο του ορθού.

🔹 Στοχευμένες θεραπείες

Νεότερες θεραπείες με καλύτερη στόχευση στα καρκινικά κύτταρα.

Πρόληψη

Η πρόληψη είναι ζωτικής σημασίας:

• Τακτικός προληπτικός έλεγχος (κολονοσκόπηση)

• Υγιεινή διατροφή

• Άσκηση

• Διατήρηση φυσιολογικού βάρους

• Αποφυγή καπνίσματος

Πότε να επισκεφθείτε γιατρό;

Αναζητήστε ιατρική βοήθεια αν έχετε:

• Επίμονο αίμα στα κόπρανα

• Αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου

• Ανεξήγητη απώλεια βάρους

• Συνεχή κόπωση