Τι είναι η γαστροστομία;

Γαστροστομία είναι η δημιουργία τεχνητής επικοινωνίας του στομάχου με το δέρμα. Σκοπός είναι η διασφάλιση της σίτισης βαρέος πασχόντων ασθενών, οι οποίοι αδυνατούν να λάβουν μόνοι τους με ασφάλεια υγρή και στερεή τροφή.

Η διενέργεια γαστροστομίας ενδείκνυται σε πολλές παθήσεις, όπως είναι η άνοια, η προχωρημένη νόσος του Parkinson, το σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο, νευρολογικές νόσοι που επηρεάζουν την κατάποση, σε ασθενείς που παραμένουν επί μακρόν στη ΜΕΘ και σε ογκολογικούς ασθενείς.

Πως γίνεται η γαστροστομία;

Με την πρόοδο της τεχνολογίας αλλά και την ιατρικής πρακτικής πλέον στους περισσότερους ασθενείς γίνεται μη επεμβατικά με τη βοήθεια του ενδοσκόπου. Αυτή η τεχνική ονομάζεται ενδοσκοπική διαδερμική γαστροστομία η PEG (percutanousendoscopicgastrostomy). Σε κάποιες όμως περιπτώσεις η επέμβαση δεν είναι δυνατό να γίνει ενδοσκοπικά, οπότε επιλέγεται η ανοικτή χειρουργική γαστροστομία.

Η διαδικασία της γαστροστομίας πραγματοποιείται συνήθως σε νοσοκομείο.

Τα βασικά στάδια περιλαμβάνουν:

1. χορήγηση τοπικής αναισθησίας ή ελαφράς καταστολής

2. χρήση ενδοσκοπίου για την απεικόνιση του στομάχου

3. δημιουργία μικρού ανοίγματος στο κοιλιακό τοίχωμα

4. τοποθέτηση του σωλήνα γαστροστομίας

Η διαδικασία είναι σχετικά σύντομη και διαρκεί συνήθως λιγότερο από μία ώρα.

Πότε χρειάζεται γαστροστομία

Η γαστροστομία εφαρμόζεται όταν ένας ασθενής δεν μπορεί να τραφεί επαρκώς από το στόμα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Συχνές ενδείξεις είναι:

• σοβαρά νευρολογικά νοσήματα

• δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία)

• τραυματισμοί κεφαλής

• ορισμένες μορφές καρκίνου

• μακροχρόνια ανάγκη για τεχνητή σίτιση

Σε αυτές τις περιπτώσεις η γαστροστομία μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της σωστής θρέψης του ασθενούς.

Πότε ενδείκνυται η διενέργεια γαστροστομίας;

Η απόφαση για τοποθέτηση γαστροστομίας λαμβάνεται όταν η σίτιση από το στόμα καθίσταται αδύνατη ή επικίνδυνη (κίνδυνος εισρόφησης). Οι συνηθέστερες παθήσεις περιλαμβάνουν:

• Νευρολογικά νοσήματα: Προχωρημένη νόσος Parkinson, άνοια, νόσος του κινητικού νευρώνα (ALS).

• Εγκεφαλικά επεισόδια: Σοβαρά επεισόδια που επηρεάζουν τα αντανακλαστικά κατάποσης.

• Ογκολογικοί ασθενείς: Νεοπλάσματα κεφαλής, τραχήλου, οισοφάγου ή ανώτερου πεπτικού.

• Χρόνια νοσηλεία: Ασθενείς που παραμένουν για μεγάλο διάστημα σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ).

Τεχνικές Γαστροστομίας: PEG έναντι Χειρουργικής

Η πρόοδος της ιατρικής επιτρέπει πλέον δύο κύριες προσεγγίσεις:

1. Ενδοσκοπική Διαδερμική Γαστροστομία (PEG): Είναι η πλέον διαδεδομένη, μη επεμβατική μέθοδος. Γίνεται με τη χρήση ενδοσκοπίου (γαστροσκόπηση) και τοπική αναισθησία.

2. Ανοικτή Χειρουργική Γαστροστομία: Επιλέγεται όταν η ενδοσκοπική μέθοδος δεν είναι εφικτή. Αυτό συμβαίνει συνήθως σε περιπτώσεις νεοπλασμάτων που εμποδίζουν τη δίοδο του γαστροσκοπίου ή μετά από ακτινοβολίες στον τράχηλο, όπου ο κίνδυνος τραυματισμού είναι αυξημένος.

Η Χειρουργική Επέμβαση

Η ανοικτή γαστροστομία είναι μια απλή και ασφαλής επέμβαση που διαρκεί περίπου 30 λεπτά. Μέσω μιας μικρής τομής στην κοιλία, ο χειρουργός εντοπίζει τον στόμαχο, τοποθετεί τον ειδικό καθετήρα σίτισης και καθηλώνει τον στόμαχο στο κοιλιακό τοίχωμα. Αυτή η σταθεροποίηση είναι κρίσιμη για την αποφυγή διαφυγής γαστρικών υγρών στην περιτοναϊκή κοιλότητα.

Είναι εύκολη η επέμβαση;

Η επέμβαση είναι σχετικά απλή. Γίνεται μία μικρή τομή στην κοιλία, βρίσκεται ο στόμαχος, εισάγεται ένας ειδικό καθετήρας σίτισης (γαστροστομίας) και καθηλώνεται ο στόμαχος στο πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα για να μην υπάρχει διαυγή υγρών στην περιτοναϊκή κοιλότητα. Τέλος για λόγους ασφαλείας ο καθετήρας καθηλώνεται στο δέρμα. Η χειρουργική γαστροστομία είναι μία απλή και ασφαλής επέμβαση, η οποία δε διαρκεί περισσότερο από 30 λεπτά. Οι επιπλοκές είναι πολύ σπάνιες και περιλαμβάνουν την αιμορραγία, τη διαπύηση και τη διαφυγή από το σημείο εισόδου του καθετήρα στο στόμαχο.

Φροντίδα μετά τη γαστροστομία

Η σωστή φροντίδα της γαστροστομίας είναι σημαντική για την αποφυγή επιπλοκών.

Οι βασικές οδηγίες περιλαμβάνουν:

• καθαρισμό της περιοχής γύρω από τον σωλήνα

• τακτική αλλαγή επιδέσμων

• σωστή χορήγηση τροφής και υγρών

• παρακολούθηση για σημάδια λοίμωξης

Οι ασθενείς και οι φροντιστές εκπαιδεύονται από τους επαγγελματίες υγείας για τη σωστή χρήση και φροντίδα του σωλήνα.

Τι θα χρειαστεί μετά την επέμβαση;

• Μία με δύο ημέρες μετά την τοποθέτηση του σωλήνα της γαστροστομίας, ο ασθενής μπορεί να αρχίσει να σιτίζεται.
• Αρχικά λαμβάνει υγρή τροφή και στη συνέχεια πολτώδη. Ο ρυθμός αποκατάστασης της σίτισης και το είδος της τροφής εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και θα πρέπει να το συζητήσετε με το θεράποντα ιατρό σας.
• Το σημείο εισόδου του καθετήρα στο δέρμα πρέπει να διατηρείται καθαρό και ειδικά το πρώτο χρονικό διάστημα πρέπει να καθαρίζεται με αντισηπτικό για απφυγή λοίμωξης.
• Ο καθετήρας πρέπει να εκπλένεται με νερό μετά από κάθε χρήση για να μη βουλώσει από υπολείμματα τροφών.
• Ο καθετήρας έχει κάποιο χρόνο ζωής και πρέπει να αλλάζεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Πιθανές επιπλοκές

Παρότι η γαστροστομία θεωρείται ασφαλής διαδικασία, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν:

• ερεθισμός του δέρματος

• μόλυνση

• διαρροή γύρω από τον σωλήνα

• απόφραξη του σωλήνα

Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η σωστή φροντίδα μειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών.

Συμπέρασμα

Η γαστροστομία αποτελεί μια σημαντική ιατρική λύση για ασθενείς που δεν μπορούν να τραφούν φυσιολογικά. Η σωστή εφαρμογή της διαδικασίας και η κατάλληλη φροντίδα μετά την τοποθέτηση του σωλήνα συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.