Ρομποτική χειρουργική: μόδα ή πραγματική εξέλιξη;

Ζούμε πλέον στην εποχή που η λέξη «ρομπότ» δεν προκαλεί εντύπωση – έχει γίνει διαφημιστικό σλόγκαν.

Από τα social media μέχρι τα ιατρεία ακούμε διαρκώς ότι «τώρα γίνεται με ρομπότ», χωρίς όμως κανείς να εξηγεί με απλά λόγια: «Για ποιον ακριβώς;». Η ρομποτική χειρουργική με το σύστημα da Vinci είναι πράγματι ένα εξαιρετικό εργαλείο, αλλά όχι για όλους τους ασθενείς και όλα τα χειρουργεία.

Με βάση τη διεθνή βιβλιογραφία θα εξερευνίσουμε ποιες είναι οι πραγματικές ενδείξεις, πού υπάρχει υπερβολική χρήση και τι πρέπει να ρωτάτε πριν δεχτείτε μια επέμβαση που μπορεί να κοστίζει τριπλάσια ή τετραπλάσια, χωρίς να προσφέρει το παραμικρό επιπλέον όφελος.

Πότε υπάρχει πραγματική ένδειξη για ρομποτική χειρουργική da Vinci

Με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα (evidence-based), όπως αυτά παρουσιάζονται σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά στη διεθνή βιβλιογραφία οι περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει ένδειξη για ρομποτική χειρουργική αντιμετώπιση είναι οι ακόλουθες.

✅ Καρκίνος προστάτη

Προσφέρει διεγχειρητική ακρίβεια στη ριζική προστατεκτομή, βοηθώντας σημαντικά στην αφαίρεση ακόμη μεγάλων όγκων με ασφάλεια καθώς συμβάλλει ουσιαστικά στη διατήρηση των νεύρων

✅ Μεγάλες κήλες στην κοιλιά και το κοιλιακό τοίχωμα

όπως διαφραγματοκήλη, υποτροπές μεγάλων μετεγχειρητικών κηλών.

✅ Ενδομητρίωση IV βαθμού

και αφαίρεση μεγάλων όγκων των οργάνων της πυέλου (λεμφαδενικός καθαρισμός στην πύελο, αφαίρεση σαρκωμάτων κοκ)

✅ Δύσκολες επεμβάσεις στην κοιλιά ή/και το θώρακα,

όπως οισοφαγεκτομή, χαμήλη πρόσθια εκτομή, παγκρεατεκτομή κοκ ή επανεπεμβάσεις στην περιτοναϊκή κοιλότητα, όπου απαιτείται εκτεταμένη παρασκευή, συμφυσιόλυση και διατήρηση κρίσιμων και ζωτικών δομών

Στις περιπτώσεις αυτές,

• η υψηλής ευκρίνειας (HD) κάμερα με δεκαπλάσια μεγέθυνση,
• η μείωση του τρόμου σε επίπεδα λιγότερο από 0,1 mm και
• η μειωμένη απώλεια αίματος, αυξάνουν την ασφάλεια,

βελτιώνουν τα χειρουργικά αποτελέσματα συμβάλλοντας στη μείωση του χρόνου νοσηλείας και την ταχύτερη επάνοδο του ασθενούς στην καθημερινότητα.

Πότε η ρομποτική χειρουργική δεν προσφέρει επιπλέον όφελος

Υπάρχουν όμως και επεμβάσεις όπου η ρομποτική δεν φαίνεται να προσθέτει ουσιαστικά τίποτε. Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή με κάμερα υψηλής ευκρίνειας η οποία διενεργείται με σύγχρονα μηχανήματα ολοκληρώνεται σε μικρότερο χρόνο, με μηδενική απώλεια αίματος, ασφάλεια και σύντομη νοσηλεία, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις ακόμη και ημερήσια. Η προσθήκη ρομπότ σε αυτή την περίπτωση απλά επιμηκύνει τον χρόνο της επέμβασης και αυξάνει σημαντικότατα το κόστος χωρίς να βελτιώνει την ασφάλεια ή τα αποτελέσματα. Αντίστοιχα, η απλή βουβωνοκήλη ή ομφαλοκήλη αντιμετωπίζεται με τοπική αναισθησία και πλέγμα, με ίδια αποτελέσματα και μικρό κόστος. Για τις αιμορροΐδες, την κύστη κόκκυγος ή τη σκωληκοειδίτιδα, το laser ή η θεραπεία με τη βοήθεια υπερήχων προσφέρουν τα ίδια αποτελέσματα την ίδια ανάρρωση με σημαντικά χαμηλότερο κόστος.

Προτού λοιπόν αποφασίσετε ή συναινέσετε για μια ρομποτική επέμβαση η λογική υποδεικνύει ότι πρέπει να γνωρίζετε ξεκάθαρα, αν υπάρχει ειδική ένδειξη για την περίπτωσή σας ή η εάν μια απλή επέμβαση ή μια HD λαπαροσκόπηση αρκεί. Πρέπει να γνωρίζετε επίσης ποιο είναι το επιπλέον κόστος και τι ακριβώς κερδίζετε. Οι πληροφορίες αυτές φυσικά δεν πρέπει να είναι αυθαίρετες αλλά σε κάθε περίπτωση να αναφέρονται σε σοβαρή μελέτη ή δημοσίευση η οποία να τεκμηριώνει ότι υπάρχει συγκριτικό όφελος και καλύτερα αποτελέσματα για περιπτώσεις ανάλογες με τη δική σας.

Κόστος ρομποτικής χειρουργικής – τι πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής

Δυστυχώς η οικονομική παράμετρος είναι αμείλικτη. Κάθε κλινική ή νοσοκομείο χρεώνει 3.000–8.000 ευρώ επιπλέον για τη χρήση του ρομπότ για τη διενέργεια μια ρομποτική επέμβασης, και αυτό έχει συγκεκριμένο λόγο. Η αγορά του μηχανήματος στοιχίζει περίπου 1,5 εκατομμύριο ευρώ ενώ η ετήσια συντήρηση του ξεπερνά τις 100.000 ευρώ. Είναι λοιπόν ευνόητο ότι κάποιος πρέπει να επιβαρυνθεί αυτό το κόστος και να πληρώσει. Για το λόγο κυρίως αυτό αλλά και την προσέλκυση ασθενών κλινικές και γιατροί προωθούν τη ρομποτική χειρουργική, η οποία ακούγεται κάπως εντυπωσιακά στα αυτιά των ασθενών, ακόμα και όταν δεν υπάρχει ένδειξη, ώστε να «γεμίσουν» τις ώρες λειτουργίας και να αυξήσουν τον κύκλο εργασιών.

Είναι προφανές ότι η ρομποτική αποτελεί πραγματικά πολύτιμο εργαλείο στα χέρια εξειδικευμένου χειρουργού αλλά δεν είναι υποχρεωτική πολυτέλεια για όλους. Απαιτείται λοιπόν η σωστή και λελογισμένη χρήση της, σε παθήσεις και καταστάσεις για τις οποίες όπως αποδεικνύεται από μελέτες και δημοσιεύσεις έχει ένδειξη, αυξάνει την ασφάλεια και βελτιώνει τα αποτελέσματα, και όχι ανεξέλεγκτα σε παθήσεις για τις οποίες δεν υπάρχει αποδεδειγμένα όφελος ή συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με τις υπάρχουσες άλλες τεχνικές.